Wasbaar of wegwerp zoogcompressen: wat is nou echt goedkoper en beter voor het milieu?

Je staat in de winkel of je scrolt door een webshop en je doet het sommetje dat iedereen doet. Een pak wegwerpcompressen kost een paar euro. Een setje wasbare kost meer, maar die kun je blijven gebruiken. Dus wat is nou slimmer?

En dan blijf je hangen. Want de ene review zegt dat wasbaar veel goedkoper uitkomt en de andere dat je met wegwerp klaar bent voor een paar tientjes. Allebei klinken ze overtuigd. Iemand kiest voor het milieu, iemand anders voor het gemak en niemand laat de echte rekensom zien.

Die rekensom bestaat wel. Hij heeft twee variabelen die je zelf nog niet kent op het moment dat je koopt en daardoor kan hij twee kanten op vallen. Dit stuk geeft je de formule die niemand je gaf, drie eerlijke voorbeelden om jezelf in te herkennen en de verborgen kosten die in geen enkele vergelijking staan. Aan het eind weet je wat voor jouw situatie klopt.

Waarom "goedkoop per stuk" je op het verkeerde spoor zet

De prijs op de doos is een valstrik. Niet omdat hij liegt, maar omdat hij de verkeerde vraag beantwoordt.

Een moeder rekende het op een Nederlands forum precies voor: "Medela wegwerpers kosten €7,50 per 30 (15 paar dus) nou....dat gaat bij mij misschien 3-4 dagen mee....dat wordt wel erg duur". Kijk wat daar gebeurt. De prijs per stuk is laag. De prijs per week is dat niet, want ze gaat er snel doorheen. Datzelfde pak dat op de plank een koopje leek, is bij haar in vier dagen op.

Dat is de kern. Wegwerp reken je nooit per stuk. Je rekent per dag, keer het aantal dagen dat je borstvoeding geeft. En dat getal kent bijna niemand vooraf.

Een andere moeder in dezelfde draad twijfelde of duurder ook beter was: "Avent en Medela zijn best duur en volgens mij niet veel beter qua opvangen". Ook dat telt mee. Als je voor het merk betaalt en niet voor betere opvang, betaal je twee keer: een hogere stukprijs én evenveel wisselbeurten.

De enige rekensom die klopt

Kosten per gebruik is niet de prijs gedeeld door het aantal stuks in de verpakking. Het is de prijs gedeeld door het aantal keren dat een compres jou echt droog houdt, over je hele voedingsperiode.

Voor wegwerp is dat simpel: elk compres is één gebruik. Voor wasbaar deel je de aanschafprijs door alle keren dat je ze wast en opnieuw draagt. Een wasbaar compres dat je een jaar lang om de dag draagt, gaat door honderden gebruiken. Dan zakt de prijs per keer naar een paar cent.

Twee dingen bepalen welke kant de som op valt en het zijn precies de twee dingen die je op de dag van kopen nog niet weet.

1. Hoe lang je voedt. Wasbaar is een investering vooraf die zich pas terugverdient over tijd. Een moeder verwoordde de voorwaarde zonder het zo te noemen: "Uiteindelijk is het beter voor je portemonnee, althans, als je een tijdje borstvoeding blijft geven". Stop je na zes weken, dan heb je de aanschaf misschien niet terugverdiend. Voed je een jaar, dan is wasbaar bijna altijd goedkoper.
2. Hoeveel je lekt. Veel lekken betekent veel wisselen. Bij wegwerp betekent dat elke dag meer stuks en dus meer geld. Bij wasbaar betekent het dat je méér sets nodig hebt om de wasmachine bij te houden, waardoor de aanschafkost stilletjes verdubbelt of verdrievoudigt. Hoeveel je lekt is geen betrouwbare maat voor je melkproductie: het zegt vooral iets over je toeschietreflex en hoe vol je borsten worden tussen twee voedingen.

Zet die twee naast elkaar en je ziet waarom de reviews elkaar tegenspreken. De moeder die schreef dat wasbaar goedkoper is, voedde lang en lekte flink. De moeder die met wegwerp klaar was voor een paar tientjes, lekte weinig of stopte vroeg. Ze hebben allebei gelijk voor hun eigen situatie. Ze rekenen alleen niet dezelfde som.

Drie eerlijke rekenvoorbeelden

Getallen wisselen per merk en per winkel, dus lees deze als richting, niet als de exacte prijs. Reken met ongeveer €0,10 tot €0,50 per wegwerpcompres (supermarkt-huismerk goedkoop, Medela of Avent duur) en met €30 tot €50 voor een werkbare startvoorraad wasbare compressen van acht tot twaalf paar. Vul dan je eigen situatie in.

Lees de drie kolommen als drie verschillende moeders.

Weinig lekken en kort voeden. Hier verdien je een setje wasbare compressen niet terug. Je bent met een paar pakjes wegwerp goedkoper uit en je zit niet met een la vol compressen die je nog geen tien keer hebt gewassen. Een moeder die er weinig gebruikte, hield het simpel: een handvol en klaar.

Gemiddeld lekken en een half jaar voeden. Dit is waar wasbaar duidelijk wint, met afstand. Zeshonderd wegwerpcompressen over een half jaar tikken hard aan, terwijl één set wasbare de hele rit meegaat. De aanschaf voelt hoog op dag één en is dat binnen enkele weken alweer waard. "omdat ik ze zoveel en lang heb gebruikt heb was het dat wel waard", schreef een moeder achteraf.

Veel lekken en lang voeden. Op prijs wint wasbaar ook hier, groot. Maar hier zit de adder. Bij veel lekken en om de dag wassen loop je met acht paar niet rond. Je hebt er zoveel nodig dat de aanschaf verdubbelt of verdrievoudigt en de was wordt een dagelijkse klus die je niet altijd bijhoudt. Een Engelstalige moeder omschreef precies dat: ze ging er zo snel doorheen dat ze de was niet kon bijbenen. Dit is de situatie waarin de losse compres, wasbaar of wegwerp, tegen zijn grens loopt. Daarover verderop meer en uitgebreid in voedingsbh of zoogcompressen: wat werkt echt tegen doorlekken.

De verborgen kosten die niemand optelt

De vergelijkingen die je online vindt stoppen bij de aanschafprijs. Daaronder zitten drie kosten die alleen wasbaar heeft en ze zitten precies verstopt in de dingen die moeders zelf al aanstippen zonder ze op te tellen.

Je hebt meer sets nodig dan je denkt, door de droogtijd. Wasbare compressen van katoen of bamboe drogen traag, zeker een dikke bamboe-versie in de winter binnen. Een set die nog aan het drogen is, kun je niet dragen. Dus koop je een tweede en soms een derde set om altijd een schone paar klaar te hebben. Dat is geen luxe maar een voorwaarde en het staat in geen enkele prijsvergelijking. En er is een tweede, minder bekende: veel wasbare compressen nemen pas goed op nadat ze een paar keer gewassen zijn. "je moet ze eerst wel minimaal drie keer wassen voordat je gaat gebruiken, dan pas nemen ze goed vocht op", schreef een moeder. Op een Engelstalig forum liep die inwerktijd bij bamboe op tot een stuk of tien wasbeurten. Ze zijn dus op hun zwakst in precies de eerste weken dat je het meest lekt.

De dagelijkse was kost ook iets. Als je elke dag lekt, was je elke dag of om de dag mee. De meeste wasvoorschriften vragen een warme was, vaak 60 graden voor de hygiëne. Dat is water, energie en tijd. Gooi je ze los in een klein wasje, dan is dat een dure gewoonte. Gooi je ze mee in een was die toch al draait, dan valt het weg. Een moeder deed precies dat en vond het simpel: ze legde een paar in haar dagelijkse wasmand en klaar. De kost zit hem dus niet in de was zelf, maar in of je hem apart draait of niet.

Eén tube tepelzalf kan een hele set verpesten. Dit is de duurste verborgen kost en de minst bekende. Vette tepelzalf op basis van lanoline trekt in de vezels van een wasbaar compres en legt er een laagje op dat vocht juist afstoot. Vanaf dan absorberen ze niet meer en krijg je het er ook niet uit met wassen. "I trashed some bamboo ones by using lansinoh on them", schreef een moeder: een setje weggegooid door één product dat je in de kraamweken juist veel gebruikt. Gebruik je tepelzalf, hou daar dan goedkope wegwerpcompressen bij en spaar je wasbare voor de momenten zonder zalf.

Wat "duurzaam" concreet betekent bij dagelijks wassen

Duurzaam is voor de meeste moeders een gevoel, niet een getal. Wegwerp voelt verspillend, zeker als je een berg volle compressen in de prullenbak ziet verdwijnen. Wasbaar voelt goed. Maar bij dagelijks gebruik is het net iets genuanceerder dan "wasbaar is groen en wegwerp niet".

Wegwerpcompressen zijn eenmalig afval en dat loopt op. Twee tot acht per dag, maanden lang, elk met vaak een plasticlaagje aan de buitenkant dat niet composteert. Over een jaar zwaar lekken praat je al snel over meer dan duizend compressen in de vuilnis. Dat is de verspilling die moeders bedoelen als ze zeggen dat ze zich er ongemakkelijk bij voelen.

Wasbaar verschuift die last van de prullenbak naar de wasmachine. En daar zitten twee dingen die niemand je vertelt. Het eerste: het materiaal maakt uit. Wasbare compressen van polyester of ander kunststof laten bij elke wasbeurt microplastic los dat in het afvalwater terechtkomt. Compressen van katoen of bamboe doen dat niet of veel minder. Wil je écht de duurzame keuze, dan let je dus niet alleen op wasbaar versus wegwerp, maar ook op natuurlijk materiaal versus kunststof. Het tweede: hoe je wast. Een schone set elke dag apart op 60 graden draaien kost water en energie. Meedraaien in een was die toch al vol is, kost bijna niets extra.

Duurzaam bij dagelijks gebruik betekent dus concreet: kies katoen of bamboe boven polyester, was mee in plaats van apart en gebruik ze lang genoeg om de productie ervan terug te verdienen. Een set die je een jaar draagt en daarna doorgeeft, is de duurzame keuze. "Used for over a year and passed them on to a friend", schreef een moeder en dát is wat een wasbaar compres pas echt duurzaam maakt: het aantal keren dat hij gedragen wordt.

En laat je niet gek maken door schuldgevoel. Iemand schreef dat ze zich "less bad" voelde bij veel wisselen omdat het geen afval maakte en dat is precies de verkeerde reden om jezelf iets op te leggen. Kies wat past bij hoeveel je lekt en hoe lang je voedt. Een moeder die met wegwerp beter door de dag komt, doet niets fout. Meer over de types zelf en waar elk op breekt staat in zoogcompressen: welke heb je nodig.

Wanneer dit geen kosten- maar een medische vraag wordt

De keuze tussen wasbaar en wegwerp gaat over geld, gemak en huid. Een paar dingen horen daar niet bij en vragen om iemand die meekijkt. Neem contact op met je huisarts, je verloskundige of een lactatiekundige bij:

• koorts of een grieperig, beroerd gevoel samen met een borstklacht;
• een rode, warme, pijnlijke plek of harde zone in je borst, zeker als je je snel zieker voelt worden. Dat kan wijzen op een borstontsteking (mastitis);
• een harde plek of knobbel die na een voeding of na een paar dagen niet wegtrekt;
• kapotte, bloedende of gekloofde tepels die niet herstellen. Als je daarom tepelzalf gebruikt, is dat op zich prima, maar aanhoudend pijnlijke of beschadigde tepels komen meestal door de houding of de aanleg bij het voeden en dáár ligt de oplossing;
• tepelvocht dat bloederig is, vreemd van kleur is of vreemd ruikt, uit één borst en los van gekloofde tepels.

Begeleiding bij het voeden zelf vind je bij een lactatiekundige. In Nederland loopt dat meestal via je verloskundige, de kraamzorg of het consultatiebureau en je kunt zelf een lactatiekundige (IBCLC) zoeken via het register van de NVL. In België (Vlaanderen) via je vroedvrouw, je huisarts of Kind en Gezin. Een compres, welke je ook kiest, houdt je kleren droog en meer niet. Een medische klacht lost hij niet op en die mag hij ook nooit maskeren.

De derde optie die de rekensom herschrijft

Terug naar de moeder met veel lekken en een lange voedingsperiode. Op prijs wint wasbaar bij haar, maar ze zit met meer sets dan ze wil, een dagelijkse was die ze niet bijhoudt en compressen die onder een strak shirt zichtbaar zijn. Een andere moeder verwoordde die stapel klachten in één zin: "vond ze niet fijn want je zag ze beter zitten dan de wegwerp (strakke zomershirtjes) en ze lekten bij mij net zo hard door". Duurder of goedkoper was voor haar niet eens het punt. Het losse compres zelf was het probleem.

Want kijk wat je bij de losse compres allemaal in de rekensom moet stoppen: de stukprijs of de aanschaf, de extra sets voor de droogtijd, de dagelijkse was en de verschuivende, zichtbare, doorlekkende werkelijkheid. Een voedingsbh met ingebouwde opvang haalt die hele variabele uit de vergelijking. Er is geen los compres om te wisselen, recht te leggen, apart te wassen of dubbel te kopen omdat de eerste set nog aan het drogen is.

Wij bouwden onze voedingsbh precies daarom. De absorberende laag zit ingebouwd in de cup, in vier lagen die elk één ding doen: een binnenlaag die vocht van je huid wegvoert, een kern die het vasthoudt en tot wel 30 ml per cup opvangt (60 ml per bh, ongeveer twee verzadigde standaardcompressen), een barrière die je shirt beschermt en een zachte buitenlaag. Hij is beugelloos, gaat met één hand open via de clip en is gebreid van een OEKO-TEX Class I gecertificeerde stof (certificaatnummer 11-36224), de strengste categorie: voor textiel dat tegen de huid van een baby mag. Ontworpen in België, gebreid in Türkiye.

Op de rekensom betekent dat: één aanschaf in plaats van een maandelijkse herkoop of een la vol reservesets en niets extra's om apart te wassen. Lek je maar een paar druppels overdag, dan kom je met een handvol wasbare compressen prima weg en heb je verder niets nodig. Voed je lang, lek je flink of loop je vast op de nachten en de was, dan is dit de optie die de hele som herschrijft: bekijk de voedingsbh. Hoe hevig doorlekken los te managen valt, wasbaar of niet, staat apart in hevig doorlekken managen. En het complete overzicht van voedingsbh's, pasvorm en draagcomfort vind je in het overzicht van deze gids.

Veelgestelde vragen

Zijn wasbare zoogcompressen echt goedkoper dan wegwerp?

Meestal wel, maar alleen als je een tijd voedt. Wasbaar is een kost vooraf die je terugverdient over de maanden. Voed je maar een paar weken of lek je nauwelijks, dan ben je met wegwerp goedkoper uit. Voed je een half jaar of langer met gemiddeld tot veel lekken, dan is wasbaar bijna altijd flink goedkoper, ondanks de extra sets en de was.

Hoeveel wasbare zoogcompressen heb ik nodig?

Reken op acht tot twaalf paar als je om de dag wast en meer als je veel lekt. Wasbaar droogt traag, zeker bamboe, dus je hebt altijd een schone set nodig terwijl een andere aan het drogen is. Was ze een paar keer vóór je bevalling, want veel wasbare compressen nemen pas goed op na een stuk of drie wasbeurten.

Kun je wasbare zoogcompressen op 60 graden wassen?

De meeste wasvoorschriften vragen inderdaad een warme was, vaak 60 graden voor de hygiëne. Gebruik geen wasverzachter: die legt een laagje op de vezels dat vocht afstoot en de absorptie verlaagt. Draai ze het liefst mee in een was die toch al vol is, dan kost het bijna geen extra water of energie. Een apart wasje voor een paar compressen is een dure gewoonte.

Zijn wasbare zoogcompressen beter voor het milieu?

Bij lang gebruik wel, want je vervangt honderden wegwerpcompressen door één set. Maar twee dingen bepalen hoe duurzaam echt: kies katoen of bamboe boven polyester, want kunststof compressen laten microplastic los in het waswater en was ze mee in plaats van apart. Een set die je lang draagt en daarna doorgeeft, is de meest duurzame keuze.

Kan tepelzalf mijn wasbare zoogcompressen kapotmaken?

Ja. Vette tepelzalf op basis van lanoline trekt in de vezels en legt er een laagje op dat vocht afstoot. Daarna nemen ze niet meer goed op en dat krijg je er met wassen niet uit. Gebruik je in de kraamweken veel zalf, hou daar dan goedkope wegwerpcompressen bij en spaar je wasbare voor de momenten zonder zalf.

Lees verder in deze gids

• Welke voedingsbh is echt lekvrij?
• Nachtelijk lekken: wat draag je in bed?
• Wanneer stopt het lekken bij de meeste moeders?
• Zo meet je je voedingsbh-maat opnieuw