Goed aanleggen: zo ziet en voelt een diepe latch eruit

---

Je hebt het inmiddels zo vaak gehoord dat het geen zin meer heeft: zorg voor een goede latch. Iedereen zegt het, de verpleegkundige, de folder, elke video die je bekijkt. En toch sta je met je baby aan de borst en lukt het gewoon niet. Je ziet in de video wel een perfect plaatje, maar bij je eigen borst krijg je het niet voor elkaar. Dat is niet omdat je je best niet doet. Het is omdat niemand je concreet laat zien wat een goede hap eigenlijk is.

Er zit vaak één misverstand onder. Je denkt dat je baby aan de tepel moet zuigen. Dat je mondje amper ver genoeg opengaat om er iets van je tepelhof in te krijgen en dat je alleen de tepel te pakken hebt. Precies dat is het probleem, want een diepe latch draait niet om de tepel. Je baby moet een grote hap van je tepelhof nemen, met de tepel diep achter in het mondje, ver van het tandvlees af. Zolang je op de tepel focust, blijf je aan de verkeerde knop draaien.

Dit stuk geeft je wat de meeste sites overslaan. Niet nog een keer de theorie, maar het zichtbare, controleerbare bewijs: hoe een diepe hap eruitziet terwijl je voedt, hoe je hem zelf bijstuurt en, het belangrijkste, hoe je ná de voeding aan je eigen tepel afleest of het goed zat. Plus de tekenen van een ondiepe latch die je nu leert herkennen en de grens waarop je een lactatiekundige belt of een tongriem laat nakijken.

Kort antwoord: een diepe latch betekent dat je baby een grote hap tepelhof neemt en niet alleen de tepel. Je herkent hem terwijl je voedt aan een wijd open mondje (de kin duwt in je borst, de neus is vrij), lippen die naar buiten krullen en meer tepelhof die boven het mondje zichtbaar blijft dan onder. En je controleert hem achteraf: haal je baby los en kijk naar je tepel. Rond en gelijkmatig betekent diep. Platgedrukt, in lippenstiftvorm, met een schuine knik of wit geknepen betekent ondiep en dan zat je tepel tegen het harde verhemelte. Doet het bij elke voeding pijn, hoor je klikgeluidjes of komt je tepel steeds vervormd terug, dan haal je los en leg je opnieuw aan. Blijft het pijn doen of komen er kloven, bel dan een lactatiekundige of arts en laat ook een tongriem nakijken.

Waarom "zorg voor een goede latch" je zo weinig zegt

Laten we eerlijk zijn over waar het misgaat. Het advies is niet fout, het is alleen leeg. Zorg voor een goede latch is een uitkomst, geen handeling. Het is alsof iemand zegt: zorg dat je goed fietst. Je weet nog steeds niet wat je handen en je gewicht moeten doen. En dus kijk je video na video, herkent het perfecte plaatje wel maar krijgt het bij je eigen borst niet vertaald naar iets dat je kunt dóen.

Daar komt het tepel-misverstand overheen. Veel moeders mikken instinctief op de tepel: baby recht voor de tepel, mondje eromheen, klaar. Maar dan zuigt je baby precies op de plek die er het slechtst tegen kan en neemt te weinig van de tepelhof mee. Het resultaat is een ondiepe hap die zeer doet en te weinig melk verplaatst. De taal die moeders zelf gebruiken verraadt het: het mondje gaat amper ver genoeg open om iets van de tepelhof mee te krijgen, alleen de tepel. Dat is geen gebrek aan wil. Het is een verkeerd mikpunt.

Nog een botsing zit in de norm die je hebt meegekregen: borstvoeding hoort helemaal geen pijn te doen. Veel moeders vinden dat gewoonweg niet kloppen met hun eigen ervaring. Daar komen we verderop op terug. Voor nu is het genoeg om te weten: de eerste plek om te zoeken is bijna nooit je tepelvorm of je huid, maar de hap. En die is te zien en te veranderen. In pijnvrij voeden en wat je als eerste checkt loop je de bredere check af als de pijn blijft.

De zelf-check die de video's je niet geven: lees je tepel ná de voeding

Dit is het ene ankerpunt van dit artikel, dus onthoud het als je de rest vergeet. Terwijl je voedt kun je maar weinig beoordelen, want je ziet vooral het achterhoofd van je baby. Het bruikbare bewijs komt pas als je baby loslaat en jij naar je eigen tepel kijkt. Het kost je twee seconden en het is gratis.

Een tepel die diep heeft aangelegen komt er rond en gelijkmatig uit, in ongeveer dezelfde vorm als ervoor, hooguit wat uitgerekt. Een tepel die ondiep in het mondje zat komt er anders uit. Platgedrukt met een schuine knik aan één kant. In de vorm van een nieuwe lippenstift, met een lijn erover alsof er een schuine tuit op geknepen is. Of wit weggetrokken en samengeknepen. Dat vervormen betekent dat je tepel tegen het harde verhemelte werd gedrukt in plaats van diep en veilig achterin te liggen. Het is precies dit teken dat moeders elkaar op fora doorgeven, vaak pas na weken pijn, terwijl niemand het ze vooraf liet zien.

Waarom dit zo bevrijdend is: het haalt het oordeel weg uit je gevoel en legt het op iets zichtbaars. Je hoeft niet meer te raden of je huid nu eenmaal gevoelig is. Je kijkt naar de vorm. Komt je tepel er vervormd of bleek uit, dan weet je meteen waar je begint en dat het niet aan jou ligt.

Hoe een diepe latch eruitziet terwijl je voedt

Nu de kant die je wél tijdens de voeding kunt zien. Een diepe latch heeft een paar herkenbare tekenen en samen vertellen ze of je baby genoeg tepelhof mee heeft.

• Een wijd open mondje. Je baby gaat wijd open, zoals bij een grote gaap. Pas dán komt hij op de borst. Een klein tuitmondje pakt bijna altijd te weinig mee.
• Meer tepelhof boven dan onder. Kijk naar de rand van de tepelhof. Bij een diepe hap zie je boven het bovenlipje meer tepelhof dan onder het onderlipje. Dat heet een asymmetrische hap: het onderlipje landt ver onder de tepel, de tepel wijst naar het gehemelte.
• De kin drukt in je borst, de neus is vrij. Het hoofdje kantelt licht achterover zodat de kin het eerst je borst raakt en het neusje net vrij blijft. Je baby happt als het ware van onderaf.
• Lippen die naar buiten krullen. Boven- en onderlip staan open als een vismondje, niet naar binnen gerold. Het onderlipje mag je desnoods voorzichtig naar buiten leggen.
• Volle, ronde wangen. De wangen bollen op tijdens het drinken. Zie je dat ze naar binnen worden gezogen of deukjes vormen, dan is er te weinig vacuüm en zit de hap te ondiep.
• Een rustig, diep ritme met slikken. Na de eerste snelle zuigjes hoor je rustig, regelmatig slikken. Wil je zeker weten of je baby daarmee genoeg binnenkrijgt, kijk dan bij de tekenen dat je baby genoeg drinkt.

Zo stuur je bij: haal los en leg opnieuw aan

Hier is de handeling die het verschil maakt en precies wat moeders elkaar aanraden: accepteer geen slechte hap. Voelt het aanhappen verkeerd of komt je tepel vervormd terug, haal je baby dan los en leg opnieuw aan. Liever drie keer opnieuw dan een hele voeding op een ondiepe hap doorstaan. Dat je in het begin een paar keer moet loshalen is normaal, geen teken dat je iets fout doet.

Loshalen doe je nooit door recht weg te trekken, want dan trek je aan een tepel die al vastzit. Breek eerst het vacuüm: schuif een schone pink in het hoekje van het mondje tot je het zuigen voelt loslaten en haal dan pas los.

Zo bouw je een diepere hap op:

• Buik tegen buik. Leg je baby op zijn zij, helemaal naar je toe gedraaid, buikje tegen jou aan. Zo hoeft het hoofdje niet te draaien om bij de borst te komen.
• Neus tegenover de tepel. Leg je baby zó dat de neus (niet de mond) tegenover je tepel ligt. Daardoor moet hij omhoog reiken en kantelt het hoofdje vanzelf achterover.
• Wacht op de wijd open mond. Kriebel met je tepel over het bovenlipje en wacht tot het mondje echt wijd opengaat, zoals bij een gaap. Niet eerder aanleggen.
• Beweeg je baby naar de borst, niet de borst naar je baby. Breng op dat moment je baby snel en beslist naar je toe, kin eerst. Buig niet voorover naar het mondje toe.
• Mik asymmetrisch. Richt zo dat het onderlipje ver onder de tepel landt en de tepel naar het gehemelte wijst. Dan zit hij dieper.

Lukt het happen in de eerste dagen nog helemaal niet en duurt het soms een uur, dan zit je in de fase waarin veel moeders worstelen. In de eerste dagen als de melk op gang komt lees je wat in die dagen normaal is en wanneer het vanzelf soepeler gaat.

De tekenen van een ondiepe latch die je nu leert herkennen

Deze signalen krijgen de meeste moeders pas te horen van een andere moeder, veel te laat. Hier heb je ze op een rij, zodat je ze meteen herkent:

• Pijn die de hele voeding aanhoudt. Dus geen korte trek bij het aanhappen die daarna wegzakt, maar een aanhoudend, knijpend of schrijnend gevoel, soms beschreven als een tepel die wordt afgekloven. Dat is het duidelijkste signaal.
• Klikgeluidjes. Een klik- of klakgeluid tijdens het drinken betekent dat je baby telkens het vacuüm verliest omdat de hap te ondiep is. Sommige moeders vergelijken het met een koekoeksklok. Vaak hangt dit klikken samen met een tongriem.
• Ingezogen of ingedeukte wangen. Wangen die naar binnen trekken in plaats van vol en rond te blijven, wijzen op te weinig vacuüm.
• Een tepel die plat, geknepen of in lippenstiftvorm terugkomt. Het teken uit de zelf-check hierboven. Zie je die schuine knik of witte lijn, dan zat je tepel tegen het harde verhemelte.
• Loslaten, weer happen, onrustig drinken. Een baby die de tepel telkens niet goed te pakken krijgt en steeds loslaat, zit vaak op een hap die niet houdt.

Eén of twee van deze op zichzelf betekent nog niet meteen paniek. Maar zie je pijn plus klikken plus een vervormde tepel samen, dan is dat geen toeval. Dan zit de hap te ondiep en soms zit daar een tongriem onder.

Borstvoeding hoort geen pijn te doen: de zin die je laat volhouden met een verkeerde hap

Deze mythe verdient een eigen kopje, want ze richt veel schade aan. Als je gelooft dat het nóóit pijn hoort te doen, heb je twee slechte opties: denken dat je het zelf verpest of denken dat je nu eenmaal te gevoelig bent. Beide houden je op een verkeerde hap zitten.

De eerlijke nuance is deze. Wat gevoeligheid bij het aanhappen in de eerste dagen kan voorkomen en die hoort binnen ongeveer anderhalve week af te nemen. Zo omschrijven het Voedingscentrum en La Leche League het. Maar pijn die de hele voeding aanhoudt, tepels die kloven of bloeden of een tepel die steeds vervormd terugkomt, dat is iets anders. Dat is geen prijs die je hoort te betalen, het is een signaal dat er iets aan de hap of iets anders bij te stellen valt. De lijn van Kind en Gezin, La Leche League en de NHS komt op hetzelfde neer.

Dus als iemand zegt dat het helemaal geen zeer mag doen en jij voelt dat het wél zo is, dan lieg je niet en stel je je ook niet aan. Je hebt een aanwijzing te pakken. Gebruik hem om de hap bij te sturen en trek aan de bel als bijsturen niet genoeg helpt.

Wanneer bel je een lactatiekundige en laat je een tongriem nakijken?

Hier is de grens, want dit is precies wat moeders zichzelf te laat gunnen. Je hoeft niet te wachten tot het erg genoeg voelt. Neem contact op met een lactatiekundige of arts bij een of meer van deze signalen:

• Pijn die na een paar dagen bijsturen niet zakt of die je de hele voeding door voelt. Bijsturen zou binnen enkele voedingen verschil moeten geven; blijft het even erg, laat het dan bekijken.
• Kapotte, gebarsten of bloedende tepels. Die horen bekeken te worden in plaats van dat je er dagen op doorvoedt, want ze zijn ook een toegangspoort voor bacteriën.
• Klikgeluidjes plus een tepel die plat of geknepen terugkomt. Deze combinatie wijst vaak op een tongriem of een hoog verhemelte. Een tongriem is een strak vliesje onder de tong, soms verder naar achter (posterieur) en dan lastig te zien, waardoor je baby de tong niet ver genoeg optilt om de tepel op zijn plek te houden.
• Een baby die de mond open laat hangen, geen fopspeen kan vasthouden of veel spanning in het lijfje heeft. Dat zijn extra aanwijzingen die een lactatiekundige meeneemt bij het beoordelen van de tong.

Een tongriem beoordeel je niet zelf. Een lactatiekundige (IBCLC), je huisarts of in België je vroedvrouw kijkt naar de tong én naar hoe je baby drinkt, want niet elke tongriem geeft klachten en niet elke tongriem hoeft geknipt. En dan nog iets belangrijks: kreeg je eerder te horen dat je latch prima is terwijl de pijn blijft, dan is een tweede mening gerechtvaardigd. Vooral een posterieure tongriem wordt bij een eerste blik makkelijk gemist. Je mag blijven aandringen tot de pijn een verklaring heeft.

Praktisch, waar moet je zijn. In Nederland bel je je huisarts; in de kraamweken kan ook je verloskundige meedenken. Een lactatiekundige (IBCLC) is goud waard om de aanlegging samen door te nemen. In België bel je je huisarts of je vroedvrouw en Kind en Gezin kan je begeleiden bij het voeden. Krijg je koorts met een rode, warme, pijnlijke plek in je borst en een grieperig gevoel, dan past dat niet bij een latchprobleem maar bij een borstontsteking en dan bel je meteen je arts. Twijfel je of het een telefoontje waard is? Dat is het. Er bestaat geen borstklacht die te klein is om na te vragen.

Zachte steun terwijl je de hap onder de knie krijgt

In deze eerste weken vraagt je lijf veel van je tegelijk. Je oefent met de hap, je tepels zijn gevoelig of beschadigd en tussen de voedingen door komt je toeschietreflex op gang, waardoor je vaker lekt dan je zou willen. Zachte, droge steun lost het aanleggen niet op, dat doen een diepere hap en waar nodig je lactatiekundige of arts. Maar het maakt de dagen wel dragelijker.

Onze voedingsbh is beugelloos en gebreid van een zachte, meegevende stof die je borst op zijn plek houdt zonder ergens hard tegenaan te drukken, met een clip die met één hand opent zodat je snel kunt aanleggen zonder gedoe, ook midden in de nacht. Hij is gemaakt van een OEKO-TEX Class I gecertificeerde stof (certificaatnummer 11-36224), de strengste categorie voor textiel dat tegen de huid van een baby komt. De absorberende laag vangt tot wel 30 ml per cup op, zodat je shirt droog blijft als je tussen de voedingen door wat lekt. Wil je eerst alles over aanleggen en voeden bij elkaar, ga dan naar het overzicht van aanleggen en voeden. En de bh zelf kun je hier bekijken: bekijk de voedingsbh.

Veelgestelde vragen over aanleggen en een diepe latch

Moet mijn baby aan de tepel zuigen of aan de tepelhof?

Aan de tepelhof, niet aan de tepel. Bij een diepe latch neemt je baby een grote hap van je tepelhof mee en ligt de tepel diep achter in het mondje, ver van het tandvlees. Zuigt je baby alleen op de tepel, dan doet het pijn en krijgt hij te weinig melk. Mik daarom asymmetrisch, zodat er meer tepelhof boven het mondje zichtbaar blijft dan eronder.

Hoe weet ik zeker of mijn baby diep genoeg heeft aangelegen?

De betrouwbaarste check doe je ná de voeding: kijk naar je tepel. Komt hij rond en gelijkmatig terug, dan zat de hap diep. Komt hij platgedrukt, wit geknepen of in lippenstiftvorm terug, dan zat hij tegen het harde verhemelte en was de latch te ondiep. Tijdens het voeden let je op een wijd open mondje, naar buiten gekrulde lippen en volle wangen.

Waarom hoor ik klikgeluidjes als mijn baby drinkt?

Een klik- of klakgeluid betekent meestal dat je baby telkens het vacuüm verliest omdat de hap te ondiep is. Probeer eerst los te halen en dieper opnieuw aan te leggen. Blijft het klikken samen met pijn of een vervormde tepel, laat dan een lactatiekundige of arts een tongriem nakijken, want dat is een veelvoorkomende oorzaak.

Mijn latch ziet er goed uit maar het doet toch pijn, hoe kan dat?

Een latch kan er goed uitzien terwijl je baby de tong niet ver genoeg optilt, bijvoorbeeld door een verborgen (posterieure) tongriem. Dan houdt de pijn aan en komt je tepel vervormd terug. Blijft de pijn ondanks een hap die op het oog klopt, dan is een tweede mening gerechtvaardigd. Laat een lactatiekundige of arts naar de tong en het drinken kijken.

Hoort aanleggen de eerste dagen pijn te doen?

Wat gevoeligheid bij het aanhappen kan de eerste dagen voorkomen en hoort binnen ongeveer anderhalve week af te nemen. Pijn die de hele voeding aanhoudt, kloven, bloeden of een tepel die steeds plat terugkomt horen er niet bij. Dat is een signaal om de hap bij te sturen en, als dat niet helpt, om een lactatiekundige of arts te bellen.

Lees verder in deze gids

• Pijnvrij voeden: wat check je als eerste bij tepelpijn?
• De eerste dagen als de melk op gang komt
• Tekenen dat je baby genoeg drinkt
• Herken een borstontsteking en weet wanneer je belt
• Alles over aanleggen en voeden (het overzicht)